غريغوريوس الملطي ( ابن العبري ) ( مترجم : عبد المحمد آيتى )
448
مختصر تاريخ الدول ( تاريخ مختصر الدول ) ( فارسى )
« 5 » خمسهء متحيره يا پنجهء سرگردان عبارتند از : زهره ، عطارد ، مريخ ، مشترى و زحل . متحيره از آن گوينده كه گاه باز مىگردند ، يعنى مسير معمولى خود را گذاشته به جانب عقب حركت مىكنند و باز از آن طر بر مىگردند و به مسير معمولى خود مىآيند . ( غياث اللغات ) « 6 » فلك اطلس : سطح مقعر فلك نهم را در نجوم قديم اطلس گويند . اطلس به معنى بى نقش و ساده است . و اين فلك را چون هيچ كوكبى در آن نيست به همين نام خواندهاند . ناگفتهء نماند كه اطلس در افسانههاى يونانى يكى از تيتانها ( 12 عفريت و عفريته ، فرزندان اورانوس و گايا و اجداد خدايان المپى ) است كه پس از شكست تيتانها محكوم شد به اينكه آسمان را بر سر و دستهاى خود نگاه دارد . ( دايرة المعارف فارسى . گريمال ، پير ، فرهنگ اساطير يونان ، ترجمهء احمد بهمنش ) « 7 » مار واژهاى سريانى است ، عنوانى است كه در اول اسامى قديسان آورند . ( فرهنگ معين ) « 8 » در متن : غريغوريوس نوسوى . گرگوريوس نوسايى عالم الهيات مسيحى ، از آباى كليساى شرقى . ميان سالهاى 331 و 395 م در كاپادوكيه متولد شد . آثار بسيار دارد ، از آن جمله طبيعة الانسان او را در كتب عربى ذكر كردهاند . ( دايرة المعارف فارسى ) « 9 » يعقوب رهاوى در حدود سال 633 در انطاكيه زاده شد و در سال 708 در دير تل اعداد درگذشت . نحوى ، مورخ ، فيلسوف و حكيم الاهى بود زير دست سوروس سيبخت تعليم يافت . نخستين رسالهء منظم را در باب دستور زبان سريانى تأليف كرد . ( سارتن ، جرج ، مقدمه بر تاريخ علم ، ترجمة صدرى افشار ، ج 1 ، ص 573 ) « 10 » در متن : نازينزى . گريگوريوس نازيانزوسى GregoryNazianzen ( نازيانزوس شهرى بوده در كپادوكيه ) عالم الهيات ، مسيحى ، مجتهد كليسا و يكى از آباى چهارگانهء كليساى يونانى . در حدود سال 330 متولد شد و در حدود سال 390 درگذشت . ( اولرى ، دوليس ، انتقال علوم يونانى به عالم اسلام ، ترجمهء احمد آرام ، ص 146 ) « 11 » س : متوديوس . « 12 » يا : قاين . در روايات اسلامى : قابيل . « 13 » ر ( روايت ديگر ) : نون . تورات : نود . « 14 » اين تورات را تورات سبعينى گويند و شرح آن در العبر ابن خلدون چنين آمده است : پس تورات را به زبان يونانى ترجمه كردند و داستان آن بود كه پس از اسكندر ، بطلميوس ( فيلادلفوس ) از يونانيان به پادشاهى مصر رسيد . او از مردم مقدونيه بود . دوستدار علم و مشتاق